«Ερείπια». Ένα ντοκυμαντέρ που αφηγείται μια στημένη ιστορία υστερίας για τους πολλούς και διαπόμπευσης για τις λίγες, τελικά, οροθετικές γυναίκες.

Posted by on Oct 13, 2013 in Uncategorized

Continue

της Ελένης Δημητρίου

Το Σάββατο παρακολουθήσαμε για πρώτη φορά στην Κύπρο, στα πλαίσια του φεστιβάλ «φύλα και εξουσία»*, το ντοκυμαντέρ «Ruins (Ερείπια)». Καθόμουνα στην πρώτη σειρά. Με το τέλος της προβολής γύρισα πίσω και αντίκρισα μια αίθουσα γεμάτη σαστισμένα πρόσωπα. Συνοφρυωμένα μάτια, μισάνοιχτα στόματα… με λίγα λόγια άνθρωποι συγκλονισμένοι.

Από τις επιχειρήσεις της αστυνομίας έως την ποινική δίωξη, τον αδίστακτο στιγματισμό αδύναμων γυναικών και τη μετά βασάνων κατάληξη της αποφυλάκισής τους, το κουβάρι που ξετυλίχτηκε είχε καθηλώσει το κοινό. Ελαφρώς σοκαρισμένοι, αντιδρούσαν με αυθόρμητα επιφωνήματα σε εικόνες όπως εκείνη της συνοδείας των γυναικών από αστυνομικούς με γάντια. Κάποιοι γέλασαν με τις ασύλληπτες δηλώσεις του Υπουργού Υγείας στο φόρουμ των Ηνωμένων Εθνών. Στ’ αλήθεια, αν απομακρυνθούμε λίγο από την ελληνική πραγματικότητα μόνο γέλια μπορεί να προκαλέσει αυτός ο χειρισμός, αυτές οι δηλώσεις, αυτή η στάση. Αν είσαι όμως κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας σου δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι κάποιος σε θέση λήψης αποφάσεων υπό την απειλή των εκλογών.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα ανυπόστατα σενάρια εξελίχθηκαν, με μεγάλη ευκολία, σε κεντρικό θέμα ειδήσεων όπου οι θεωρούμενοι κομπάρσοι της κοινωνικής ζωής έγιναν ακούσια και εν αγνοία τους πρωταγωνιστές. Πώς, όμως, ένα σύστημα εξουσίας αποφασίζει να χρησιμοποιήσει μια ομάδα εμφανώς καταβεβλημένων ανθρώπων για να χειραγωγήσει την κοινή γνώμη και, στη συνέχεια, να παρουσιαστεί ως παράγοντας ασφάλειας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πια, με το ντοκυμαντέρ διαλύθηκε και η τελευταία, ήταν ένα πολιτικό παιχνίδι εξουσίας. Και οι ειδικοί; Η κρίση έχει, σαφώς, διευρυνθεί σε ουσιώδη θέματα αρχής όπως η δεοντολογία των ιατρικών λειτουργών. Εξυπακούεται πως δεν αξίζει αναφοράς η έκπτωση ηθικής των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, εδώ κι αν πρέπει να γελάσουμε. Και η κοινωνία; Πώς μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη φτάνει το 2013 στην ποινικοποίηση της οροθετικότητας; Δείγμα κανιβαλισμού; Ενδεχομένως να μην είμαστε πολύ μακριά.

Πέρα από το πλαίσιο και το υποκείμενο, τα αντικείμενα; Γιατί ως τέτοια χρησιμοποιήθηκαν οι γυναίκες στην όλη υπόθεση. Τα κριτήρια της στοχοποίησης διαφάνηκαν σχετικά γρήγορα: το φύλο, η κοινωνική περιθωριοποίηση, η καταγωγή (που στην πορεία δεν τους βγήκε), η τάξη, η ασθένεια. Οι φορείς της εξουσίας, μάλλον φοβισμένοι υπό τον κίνδυνο απώλειάς της, επέλεξαν σημαντικό δείγμα αυτών των αντικειμένων, αυτών των σωμάτων και τελείως φασιστικά αποφάσισαν ότι είναι σχεδόν περιττά, δε ζουν μια αξιοβίωτη ζωή και δεν τρέχει τίποτα να τους στερήσουμε βασικά δικαιώματα. Ο στιγματισμός, σε μια κοινωνία που σφύζει από διακρίσεις και μισαλλοδοξία, δεν ήταν και τόσο δύσκολη υπόθεση, απλά ανατέθηκε στους ειδικούς.

Παρά την ομφαλοσκόπηση, η ελληνική δεν είναι η μοναδική κοινωνία που πάσχει. Πρόσφατα, στην Κύπρο κυκλοφόρησαν δημοσιεύματα με ανάλογο περιεχόμενο και τον ίδιο σκοπό: τη διαπόμπευση οροθετικών γυναικών. Στην προκειμένη περίπτωση, δε δημοσιεύτηκαν οι φωτογραφίες των γυναικών, αν και ζητήθηκε, αλλά της υπέβαλλαν σε υποχρεωτικές εξετάσεις, τα αποτελέσματα των οποίων έμαθε πρώτα όλο το νησί και στη συνέχεια οι ίδιες. Είναι φανερό

πως επιχειρήθηκε να στηθεί μια παρόμοια υπόθεση, άγνωστο για ποιο λόγο, ωστόσο οι Κύπριοι έχουν ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουν για μια σωστή και ολοκληρωμένη «επιχείρηση διαπόμπευσης».

Η συζήτηση αυτή ξεκίνησε αμέσως μετά την προβολή και θα μπορούσε να συνεχιστεί για ώρες, δυστυχώς όμως έπρεπε να παραδώσουμε το χώρο. Αντί συμπεράσματος, διατυπώθηκε η ανάγκη συλλογικής δράσης. Τα μηνύματα είναι θετικά. Η αλληλεγγύη έφερε απτά αποτελέσματα: το κατηγορητήριο άλλαξε και η διεκδίκηση αποζημίωσης έχει δρομολογηθεί. Πρόκειται, ομολογουμένως, για μια νίκη του κινήματος χωρίς την παραμικρή διάθεση υποτίμησης των σοβαρότατων απωλειών για μια ήδη ταλαιπωρημένη κοινωνική ομάδα. Η πρόθεση υπάρχει, το ίδιο και «η κρίσιμη μάζα για κινητοποίηση». Ο αγώνας συνεχίζεται, λοιπόν, εντός και εκτός δικαστηρίων.

Αποχωρώντας από την αίθουσα, εκφράστηκε από αρκετούς η διαφωνία ως προς τον τίτλο του ντοκυμαντέρ. Σε μια, όχι και τόσο αυθαίρετη, ερμηνεία της στιγμής αποφανθήκαμε σχεδόν ομαδικά ότι ο τίτλος αναφέρεται στην Ελλάδα. Το πολιτικό σύστημα και οι δημόσιοι θεσμοί μιας λεγόμενης δημοκρατίας που αντιμετωπίζει οποιαδήποτε περιθωριοποιημένη ομάδα με αυτό τον τρόπο δε μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά ερείπια.

*Το φεστιβάλ «φύλα και εξουσία» συνεχίζεται την Παρασκευή 11 και το Σάββατο 12 Οκτωβρίου στη Λευκωσία. Για περισσότερες πληροφορίες http://fylakaiexousia.wordpress.com